Tutuklulukta Geçecek Azami Süreler

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Tutuklulukta geçecek süre” başlıklı 102. maddesinde, şüphelinin ve sanığın tutuklulukta geçireceği azami süreler düzenlenmiştir.

1- Azami süre; davanın görüldüğü mahkemenin asliye ceza mahkemesi veya ağır ceza mahkemesi olmasına göre değil, işin ağır ceza mahkemesinin görevine girip girmemesine göre hesaplanmalıdır. Asliye cezalık bir işin ağır ceza mahkemesinde görülmesi halinde temel süre 1 yıldır. Ağır cezalık işlerde ise bu süre 2 yıldır.

2- Ağır ceza mahkemesinde görülse bile, asliye cezalık işlerde tutukluluk süresi en çok 1 yıldır. Zorunlu hallerde bu süre 6 ay daha uzatılabilir.

3- Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde tutukluluk süresi en çok 2 yıldır. Bu süre 5 yılı ve Devletin güvenliğine karşı suçlar ile terör suçlarında 7 yılı geçemez. Uzatma süreleri, temel tutukluluk sürelerinden uzun olmamalıdır. CMK m.102/2’nin kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı aleyhine yorumlandığı görülmektedir.

Yukarıda yer verdiğimiz süreler, soruşturma ve kovuşturma evrelerini kapsar. Ancak uygulamada; kovuşturma aşamasından sayılan olağan kanun yollarında geçen sürelerin, tutukluluk süresinden sayılmadığı görülmektedir. Bu uygulama hatalıdır.

4- Soruşturma evresinde tutukluluk süresi; ağır cezalık olmayan işlerde 6 ayı, ağır cezalık işlerde 1 yılı geçemez. Devletin güvenliğine karşı suçlar ile terör suçlarında ve en az üç kişi tarafından toplu olarak işlenen suçlarda, suçun asliye veya ağır cezalık olup olmadığına bakılmaksızın tutukluluk süresi en çok 1 yıl 6 aydır. Bu süre 6 ay daha uzatılabilir.

5- Toplu olarak işlenen asliye cezalık suçlar bakımından tereddüde yol açabilecek süreler öngörüldüğü; toplu suçlarda toplam süre kovuşturma dahil 1 yıl 6 ayı geçemezken, soruşturma evresinde azami sürenin 2 yıla varabileceği, bunun da CMK m.102/1 ile örtüşmediği görülmektedir. Örneğin; toplu olarak işlenen kasten yaralama veya kara para aklama suçunda 1 yıl 9 aylık sürede soruşturma tamamlandığında, CMK m.102/1’e göre şüpheliler 1 yıl 6 aylık süre dolduğundan derhal tahliye edilmelidir. Bu durumda, sanıklar kovuşturma aşamasında tutuklu yargılanamazlar. Kanunda değişikliğe gidilerek, ya toplu işlenen asliye cezalık suçların soruşturma aşamasında 6 ay + 6 ay tutukluluk düzenlemesi yapılabilir ya da CMK m.102/2’ye bu şartlarda “toplu olarak işlenen suçlar” ibaresinin eklenmesi asliye cezalık suçlar yönünden maksadı aşacağından, bunun yerine CMK m.102/1’de değişikliğe gidilerek, bu süre toplu suçlar yönünden 2 yıla veya 2 yıl 6 aya çıkarılabilir.

6- Tutukluluk süreleri; fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından yarı oranında ve 18 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında dörtte üç oranında uygulanır.

Prof. Dr. Ersan Şen

Av. Beyza Başer Berkün

Av. Ertekin Aksüt

(Bu makale, sayın Prof. Dr. Ersan ŞEN tarafından www.hukukihaber.net sitesinde yayınlanması için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder.)