“Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama” başlıklı madde 329: “(1) Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları bakımından niteliği itibarıyla gizli kalması gereken bilgileri açıklayan kimseye beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Fiil, savaş zamanında işlenmiş veya Devletin savaş hazırlıklarını veya savaş etkinliğini veya askeri hareketlerini tehlikeye koymuşsa, faile on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir.
(3) Fiil, failin taksiri sonucu meydana gelmiş ise birinci fıkrada yazılı olan halde, faile altı aydan iki yıla, ikinci fıkrada yazılı hallerden birinin varlığı halinde ise üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir”.
Madde gerekçesine göre; “Madde, Devletin güvenliğine veya iç veya dış siyasal yararlarına ilişkin belge ya da vesika içeriklerindeki bilgilerin ‘siyasal veya askeri casusluk’ maksadıyla temin edilmesini cezalandırmaktadır.
Siyasal casusluktan maksat, yabancı bir devlet yararına, Türkiye Devletinin veya vatandaşlarının veya Türkiye’de oturmakta, ikamet etmekte olanların zararına olarak bilgilerin toplanması demektir; kamu sağlığına ilişkin, mali veya milletin maneviyatına ilişkin gizli kalması gereken bütün bilgiler casusluğun kapsamı içindedir.
Askeri casusluktan maksat ise, yabancı devlet yararına ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti zararına askeri bilgilerin toplanmasıdır.
Suçun maddi unsuru, bilgilerin temin edilmesidir. Maddi unsuru oluşturan hareket, esasen var olan bilgilerin ele geçirilmesi yani bu maksatla çaba gösterilerek teminidir.
Suçun oluşması için failde kastın yanı sıra, özel bir maksadın varlığı aranacaktır. Bilgilerin siyasal veya askeri casusluk maksadıyla temini gerekmektedir.
Suçun konusunu oluşturan bilgilerin, ‘nitelikleri itibarıyla’ gizli kalması gerekli bilgiler olmalıdır. Vatandaşların haber alma, aydınlanma haklarını saklı tutmak için ‘bilgilerin nitelikleri itibarıyla’ gizli kalmaları zorunluluğuna işaret edilmiştir. Gizliliği gerekli kılan husus Devletin güvenliği veya iç ve dış siyasal yararlarıdır. Bu itibarla bilgilerin, Devletin güvenliği veya iç ve dış siyasal yararları ile yakından ilgili bulunma ve bunların elde edilmelerinin sözkonusu değerleri tehlikeye sokabilecek nitelikte olması gereklidir.
Maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde suçun nitelikli halleri gösterilmiştir. Bunlardan birincisi fiilin Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devlet yararına işlenmesi yani failde Türkiye ile savaş halinde olan bir devlet yararına iş görme amacının varlığıdır.
İkinci nitelikli hal ise, fiilin Devletin savaş hazırlıkları veya savaş etkinliğini veya askeri hareketlerini tehlikeye sokmuş bulunması veya fiilin savaş sırasında işlenmiş olmasıdır.
‘Devletin savaş etkinliği’ ibaresi Devletin savaş bakımından bütün güç, kudret ve yeteneklerini, olanaklarını kapsamaktadır”.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.329; TCK m.327’de düzenlenen Devletin güvenliğine ilişkin gizli bilgileri temin suçunun bir sonrasını, yani gizli bilgileri hukuka uygun veya aykırı şekilde elinde tutan failin açıklamasını suç olarak tanımlamıştır. 329. madde ile korunan hukuki yarar, Devletin ve Ülkenin güvenliğidir. Suçun maddi unsuru; failin gizli bilgileri aleni olarak açıklaması veya ifşası olarak tanımlanmayıp, fail tarafından Devlet sırlarının bir veya birden fazla kişiye bildirilmesi olarak ifade edilmiştir.
Fail, Devlete duyduğu kızgınlıkla veya bağlı olduğu veya sempati duyduğu bir yere hizmet amacıyla sahip olduğu Devletin güvenliğine veya iç veya dış siyasal yararlara ilişkin gizli bilgileri doğrudan veya dolaylı yolla yabancı devlete açıklayabilir. Suçun oluşması için; failin, gizli bilgileri sahip olduğu özel kastla bir başkasına veya birkaç kişiye açıklaması veya paylaşması yeterli olup, bu bilgilerin yabancı devlete veya yabancı yasal veya yasal olmayan yapılanmaya ulaşması veya ulaştırılması şart değildir. Failin, gizli bilgileri taşıdığı özel casusluk kastı ile başkasına veya bir suç veya terör örgütüne aktarması yeterlidir.
Kanun koyucu suçun oluşmasında, failde özel kastı aramamış ve genel suç işleme kastı ile failin gizli bilgileri yetkisiz kişi veya kişilere naklini yeterli görmüştür. Böylece kanun koyucu, gizli bilgileri temin ve açıklama fiillerini ayrı icra hareketleri ile işlenebilen ayrı unsurlara sahip suçlar olarak tanımlamıştır.
Bilgileri açıklama suçunun basit hali hakkında; temin suçuna göre daha fazla ceza öngörülse de, aynı yöntemin somut tehlikeyi suç sayan suçu nitelikli hallerinde dikkate alınmadığını, burada Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin etme suçunun nitelikli haline nazaran daha bir ceza sorumluluğunun öngörüldüğünü ifade etmek isteriz.
Kanun koyucu; hareketin bilinip istenerek, fakat ondan doğan neticenin istenmeyerek işlendiği kusur türü olana taksirle, yani tedbirsizlik ve dikkatsizlik, meslek sanatta acemilik, kural, emir ve talimatlara uyulmaması suretiyle işlenen Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama fiilini de meselenin önemine binaen suç saymış ve gizli bilgileri yetki alanlarında tutan, koruması ve başkaları paylaşmaması gereken herkesten tüm özeni göstermesini istemiştir. Kanun koyucu, yazımıza konu TCK m.327, m.328 ve m.330’da taksir derecesinde sübjektif kusurdan dolayı ceza sorumluluğuna yer vermemiştir.
(Bu makale, sayın Prof. Dr. Ersan ŞEN tarafından www.hukukihaber.net sitesinde yayınlanması için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder.)
